شوک ناگهانی به اقتصاد آمریکا و ژاپن چه ابعادی دارد؟

روز دوشنبه در بحبوحه ترس معامله‌گران بازارهای جهانی از وقوع رکود اقتصادی در آمریکا، بورس‌های جهانی، از نیویورک تا توکیو و لندن و پاریس سقوطی تاریخی را تجربه کردند. بر اساس این گزارش، شاخص اس‌اندپی ۵۰۰ (S&P ۵۰۰) آمریکا در معاملات صبحگاهی ۳.۱ درصد کاهش یافت و بدترین روز خود تقریبا طی ۲ سال اخیر را تجربه کرد.

شاخص داو جونز نیز کاهشی بود. بر اساس داده‌های بازار داوجونز، این سقوط باعث شد بازدهی خزانه‌داری ایالات‌متحده به شدت کاهش یابد و شاخص‌S&P500  ‌حدود ۳ درصد کاهش یابد تا بزرگ‌ترین افت روزانه از ۱۳ سپتامبر ۲۰۲۲ تاکنون باشد.

بر اساس داده‌های بازار داوجونز، شاخص داوجونز ۲.۶ درصد سقوط کرد که بیشترین کاهش روزانه خود را از ۱۳ سپتامبر ۲۰۲۲ است. همچنین شاخص نزدک حدود ۳.۴ درصد کاهش یافت که شدیدترین افت روزانه از ۲۴ جولای تاکنون است. درحال‌حاضر تغییرات روزانه شاخص داو‌جونز منفی ۲.۶ درصد، شاخصS&P500   منفی ۳ درصد و شاخص نزدک منفی ۳.۴ درصد است.

سهام ژاپن در روز دوشنبه بیشترین ضرر روزانه خود را از سال ۱۹۸۷ متحمل شد زیرا نگرانی‌ها در مورد رکود احتمالی در اقتصاد آمریکا موجی از شوکی را در بازارهای جهانی ایجاد کرد. شاخص Nikkei 225 سهام توکیو طی روز دوشنبه با افت ۴۴۵۱ واحدی، بزرگ‌ترین سقوط خود از سال ۱۹۸۷ تاکنون را به ثبت رساند. براساس این اتفاق، شاخص Nikkei 225  بیش از ۱۲ درصد کاهش یافت. به گفته رویترز، این بزرگ‌ترین افت یک روزه بورس ژاپن از اکتبر ۱۹۸۷ تاکنون است. همچنین زیان Nikkei  را از اوایل جولای تا روز دوشنبه به ۲۵ درصد رساند.

این اتفاق باعث شد نیل نیومن، رئیس استراتژی Astris Advisory در توکیو، به خبرگزاری سی‌ان‌ان (CNN) بگوید: «بوی سال ۱۹۸۷ می‌آمد.» اشاره او به «دوشنبه سیاه» در اکتبر ۱۹۸۷ بود، زمانی که بازارهای جهانی سقوط کرد و نیکی ۳۸۳۶ واحد را از دست داد. ترس از رکود احتمالی در اقتصاد ایالات‌متحده این انتظار را افزایش داده است که فدرال رزرو مجبور به کاهش نرخ بهره باشد.

در شرایطی که بانک مرکزی ژاپن طی ماه‌های اخیر برای مهار تورم نرخ‌های بهره خود را افزایش می‌دهد، باعث افزایش ارزش ین در برابر دلار آمریکا و کاهش جذابیت سهام وابسته به صادرات ژاپن نیز می‌شود.

بازار سهام ژاپن در روز سه‌شنبه با ۳۲۱۷ واحد افزایش یا به عبارتی رشد ۱۰.۲ درصدی، بازگشت خود را اعلام کرد. لازم به ذکر است بورس ژاپن روز گذشته بهترین روز خود را از اکتبر ۲۰۰۸ تاکنون را به ثبت رساند و ۱۰.۲ درصد افزایش یافت. این افزایش یک روز پس از آن رخ می‌داد که این بازار روز دوشنبه بدترین روز خود از سال ۱۹۸۷ را تجربه کرده و ۱۲.۴ درصد ارزش خود را از دست داده بود.

براساس داده‌ها، شاخص Topix ژاپن ۹.۳ درصد رشد کرد و ین پس از تقویت شدید در هفته‌های اخیر در حدود ۱۴۵.۷۰ ین در برابر دلار تثبیت شد.

شاخص Nikkei225  نیز ۱۰.۲ درصد رشد کرد. این رالی در سایر بازارهای آسیایی نیز تکرار شد و Kospi کره‌جنوبی در روز سه‌شنبه ۳.۳ درصد افزایش یافت. شاخص سهام تایوان که بدترین فروش تاریخ خود را در روز دوشنبه داشت، با رشد ۸ درصدی تراشه‌ساز TSMC، حدود ۳.۳ درصد افزایش یافت. مقامات دولتی کره‌جنوبی گفتند بازارهای آسیایی به خطرات اقتصادی آمریکا و تنش‌های ژئوپلیتیکی در خاورمیانه «بیش از حد» واکنش نشان داده‌اند.

آنها معتقدند در صورت نوسانات بیش از حد، اقدام سریعی برای ایجاد ثبات در بازار انجام خواهند داد. در سئول، تولیدکنندگان تراشه سامسونگ الکترونیکس و SK Hynix به ترتیب ۲.۲ و ۴.۴ درصد رشد کردند.

سهام‌های اروپایی صبح روز سه‌شنبه بین سود و زیان در نوسان بودند، زیرا هیجان سرمایه‌گذاران به‌دلیل فروش روز دوشنبه و نگرانی‌های اقتصادی در ایالات‌متحده و کاهش معاملات ین ژاپن، کاهش یافته بود. در پی آغاز به کار بازارهای سهام در اروپا، شاخص ۴۰ شرکت برتر بورس فرانسه ۲.۸۴ درصد و شاخص بورس آلمان هم ۳.۴۸ درصد افت کرد. بورس لندن نیز به کاهش ۳.۱ درصدی شاخص قیمت سهام ۱۰۰ شرکت برتر تن داد.

در‌حال‌حاضر شاخص سهام بازارهای اروپایی تا زمان نگارش گزارش حاضر بین ۰.۲۰ تا ۰.۶۰ منفی بوده و همگی زیر یک است.

در ژاپن اما بانک مرکزی برای دومین بار متوالی نرخ بهره را افزایش داد؛ به این ترتیب نرخ بهره به بالاترین حد خود در ۱۵ سال اخیر رسید. با توجه به اینکه در ژاپن تورم وجود ندارد و نیازی به سیاست پولی انقباضی نیست، به نظر می‌رسد بانک مرکزی در این کشور منتظر بانک مرکزی آمریکا بود. ارزش ین روزبه‌روز ضعیف می‌شود؛ چراکه تراز تجاری ژاپن منفی است، ۹۰ درصد واردات انرژی و مواد غذایی است و تورم جهانی سبب شده قیمت‌ها افزایش پیدا کند و تقاضا کاهش یافته است.