کالابرگ، وعده‌ای که شش ماهه فرسوده شد / روایت قنبری از «اشتباه بزرگ دولت» / راهکار خروج از «بن‌بست» کنونی چیست؟

از نظر عضو هیات علمی دانشگاه تربیت مدرس، دولت با اصلاح نظام حمایتی فعلی و حذف دهک‌های برخوردار از دریافت کالابرگ، منابع بیشتری برای حمایت موثرتر از اقشار نیازمند خواهد داشت.

اظهارات فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت مبنی بر افزایش نیافتن کالا برگ بحث‌های فراوانی به وجود آورده است. در حالی‌که دولت در زمان شوک ارزی دی ماه، قول داده بود با پرداخت کالابرگ، تمام هزینه‌های آن اقدام را پوشش خواهد داد و حتی هر سه ماه آن را براساس تورم افزایش خواهد داد و با وجود تاکید صریح قانون، حتی یک بار هم این اقدام انجام نشد و در نهایت این وعده کمتر از ۶ ماه عمر داشت.

دولت در شرایطی از افزایش نیافتن کالابرگ سخن گفته که گزارش‌های تورمی، ارقامی را نشان می‌دهند که پیش از این کمتر تجربه شده بود. بانک مرکزی در حالی نرخ تورم نقطه به نقطه را بیش از ۷۷ درصد اعلام کرده که مرکز آمار این شاخص را بیش از ۸۳ درصد محاسبه کرده است. این در حالی است که تورم گروه خوراکی‌ها با رسیدن به حوالی ۱۳۰ درصد، به یکی از پیشتازان تورم تبدیل شده است.

علی قنبری، عضو هیات علمی دانشگاه تربیت مدرس در این باره به خبرآنلاین گفت: واقعیت این است که ما امروز در شرایط بسیار دشواری قرار داریم؛ از یک طرف دولت دچار کمبود جدی در منابع خودش است و از سوی دیگر شرایط فرودستان جامعه هم بسیار غیر قابل قبول است. بنابراین در حالی‌که نیاز زیادی به حمایت‌های دولتی وجود دارد، منابعی برای این کار وجود ندارد.

او ادامه داد: دولت از یک طرف می‌تواند با بی‌اعتنایی کامل به نرخ تورم عمل کند و هر ماه کالابرگ را افزایش دهد. در کوتاه مدت شاید خسارت این اقدام به چشم نیاید اما در هر حال این کار، با افزایش تورم به تدریج شرایط دشوارتری را رقم خواهد زد. حمایتی می‌تواند موثر باشد که به رشد چشمگیر تورم منجر نشود وگرنه آن حمایت می‌تواند به ضد خودش بدل شود و شرایط عمومی را بدتر کند.

قنبری در مورد راهکار خروج از این وضعیت گفت: من فکر می‌کنم دولت به جای حمایت‌هایی که تورم‌زا هستند، بهتر است به اساس مشکل بپردازد و کاری کند که با کاهش کسری بودجه، تورم کاهش یابد و همزمان به اصطلاح نظام حمایتی فعلی دست بزند تا با هدررفت کمتر منابع و اصابت دقیق‌تر، بتواند موثرتر با فقر و نابرابری مقابله کند. دولت با کنترل تورم روند کلان اقتصاد را به سمت بهبود هدایت می‌کند و منافع آن به همه مردم و بیش از همه کارگران، مزدبگیران و فرودستان خواهد رسید.

رفع تحریم، گره کمبود منابع را باز می‌کند

ایران گرچه در حوزه نظامی موفق عمل کرد و توانست آمریکا را در دستیابی به اهدافش ناکام بگذارد اما حوزه اقتصادی به پاشنه آشیل کشور تبدیل شده است. در این شرایط از نظر عده‌ای از کارشناسان دولت راهی برای خروج از وضعیت فعلی نخواهد داشت مگر این‌که با رفع تنش‌های فعلی، زمینه رفع تحریم ها فراهم شود. در این صورت اقتصاد ایران فرصت و امکان بیشتری برای اصلاحات ساختاری دارد.

قنبری رفع تحریم‌ها را گامی موثر برای اقدامات حمایتی از فرودستان دانست و گفت: توافق اگر به رفع تحریم منجر شود، می‌تواند در بخش درآمدی کشور را دچار یک تحول اساسی کند. با درآمدهایی که به دست می‌آید، هم کسری بودجه تا حدی کاهش خواهد یافت و هم امکان کافی برای حمایت موثر از مردم فقیر فراهم خواهد شد.

او افزود: دولت اگر بتواند تحریم‌ها را لغو کند، فرصت این را خواهد داشت تا تورم را کاهش دهد و براساس اولویت‌های خودش گام بردارد. طبعا در روزهای پسا توافق احتمالی، این فرصت به وجود می‌آید که کالاهای اساسی مورد نیاز وارد شوند و تورم کاهش یابد. در این صورت دولت امکان این را دارد با فراغ بال بیشتر، اقدامات حمایتی را در دستور بگذارد و با تخصیص بهینه کالاهای اساسی، مشکلات معیشتی را به حداقل برساند.

اشتباه دولت پرداخت کالابرگ به همه است

از انتقادات مهمی که به پرداخت کالابرگ می‌شود، پرداخت کالابرگ به همه مردم است. دولت در حالی‌که تجربه پرداخت یارانه دولت احمدی‌نژاد را داشت و با وجود کمبود منابعی که به آن دچار شده هم حاضر نشد تا به جای حمایت یکسان از همه، به حمایت موثر تر از اقشار نیازمند دست بزند. نفس این اقدام موجب می‌شود بخشی از منابع کالا برگ به جیب اقشار برخورداری برود که نیازی به این ارقام هم ندارند. درواقع دولت به جای تخصیص بهینه منابع، آن را به همه اختصاص داد.

قنبری با انتقاد از این رویه گفت: دولت چهاردهم از همان ابتدا که کالابرگ را به همه پرداخت، کار اشتباهی کرد. دولت باید حمایت‌های خود را تنها به اقشار نیازمند محدود کند تا استفاده بهتری از منابع ناچیز فعلی داشته باشد. با روش فعلی، منابعی بزرگ خرج می‌شوند که بخش بزرگی از آن هدر رفته است. دولت اگر اراده کافی را داشته باشد، می‌تواند با اصلاح همین نظام حمایتی فعلی، تاثیرگذاری حمایت‌هایش را افزایش دهد.

قنبری توضیح داد: دولت می‌تواند با حذف دهک‌های برخوردار، تمام منابع را به فرودستان اختصاص دهد. مثلا می‌تواند سه دهک برخوردار را  از دریافت کالابرگ حذف کند و کل این منابع را به کالا برگ سه دهک فقیرتر اختصاص دهد. این‌طور هم حمایت موثرتر است و هم به معنای واقعی کاهش فقر در دستور قرار می‌گیرد. این روش که به همه، به یکسان منابعی اختصاص یابد، به سود عدالت نیست و درنهایت منابع زیادی را هم از بین می‌برد.

به گزارش علی نعناکار